XỬ TRÍ TÁC DỤNG PHỤ CỦA QUE CẤY TRÁNH THAI

 

XỬ LÝ CÁC TÁC DỤNG PHỤ VÀ TAI BIẾN CỦA CẤY QUE TRÁNH THAI NỘI TIẾT

1. Rủi ro khi thực hiện không đúng kỹ thuật 

• Những yếu tố gây khó khăn khi rút que cấy:

  • Que không được cấy đúng cách.

  • Que cấy được cấy quá sâu.

  • Que cấy không sờ thấy.

  • Que cấy được bọc trong mô sợi.

  • Que cấy đã di chuyển.

• Biến chứng có thể gặp:

  1. Tổn thương thần kinh.

  2. Tổn thương mạch máu.

  3. Nhiễm trùng.

  4. Que tránh thai bị gãy.

  5. Di chuyển que vào vùng khác.

  6. Hình thành sẹo lớn.

  7. Không lấy được toàn bộ que.

2. Que Implanon lạc chỗ và phân loại 

• Tỷ lệ và tai biến:

  • Biến chứng hiếm gặp

  • Que lạc chỗ sâu: khoảng 1/1000 ca (tương đương tỷ lệ dụng cụ tử cung xuyên cơ)

  • Tai biến nghiêm trọng nhất: cấy vào mạch máu gây thuyên tắc phổi (tỷ lệ khoảng $\ge 1$ trên 1 triệu ca)

• Phân loại vị trí lạc chỗ:

  • Sẹo cấy đến đầu gần nhất của que > 3 cm được tính là que lạc chỗ

  • Chia thành 4 nhóm theo độ sâu

    1. Dưới da (giữa lớp dưới da và cân cơ)

    2. Trong cân (bên trong cân cơ nhị đầu/ tam đầu)

    3. Dưới cân (1–3mm dưới cân cơ)

    4. Trong cơ ($>3$mm dưới cân cơ và trong cơ)

3. Phương pháp chẩn đoán và định vị 

• Lịch sử và công nghệ cản quang:

  • Năm 1998: Implanon 2 que không chứa Barium.

  • Năm 2010: Implanon 1 que chứa 15mg Barium Sulfate $\to$ thấy được trên X-Quang.

  • Siêu âm là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất.

• Nguyên tắc rút que không sờ thấy:

  • Phải luôn định vị chính xác que cấy trước khi cố gắng rút

  • Khuyến cáo không nên phẫu thuật thăm dò mù khi chưa biết vị trí chính xác

  • Nên sử dụng hướng dẫn bằng siêu âm trong khi rút

  • Nếu không tìm thấy trong cánh tay, cần xem xét chụp hình ảnh ngực để loại trừ biến cố di chuyển đến mạch máu phổi. Nếu ở ngực, có thể cần phẫu thuật nội mạch hoặc phẫu thuật ngực chuyên sâu

  • Trường hợp khó khăn hoặc không tự tin, cần chuyển bệnh nhân về Khoa Kế Hoạch Gia Đình – Bệnh viện Từ Dũ.

4. Ca thực tế và Xử trí lấy que sâu 

• Ca lâm sàng thực tế tại BV Từ Dũ: Bệnh nhân nữ 33 tuổi, PARA 2002, cấy ngoại viện 3 năm, khám sờ không thấy que, nghi ngờ lạc chỗ $\to$ chuyển viện Từ Dũ. Vị trí cấy sai ở mặt ngoài trên cánh tay.

• Quy trình xử lý: Sử dụng bộ dụng cụ chuyên dụng tại khoa KHGĐ BV Từ Dũ, trải săng, sát trùng và định vị bằng siêu âm.

• Tổng kết: Lấy que dưới hướng dẫn siêu âm hiện là phương pháp tiên tiến (up-to-date) mang lại tỷ lệ thành công cao và ít biến chứng.